Szczepienie przeciw HPV – dlaczego 9–13 lat to kluczowy moment?

Dowiedz się, dlaczego wiek szczepienia przeciw HPV ma kluczowe znaczenie dla skuteczności tej formy ochrony przed niektórymi chorobami wywoływanymi przez wirusa brodawczaka ludzkiego. Sprawdź, przed czym pomaga chronić szczepienie przeciw HPV i dlaczego jest ono w pierwszej kolejności rekomendowane dzieciom w wieku 9–13 lat¹.

Szczepienie dzieci przeciw HPV zalicza się do form ochrony o uznanym profilu bezpieczeństwa i wysokiej skuteczności.Szczepienie przeciw HPV pomaga chronić przed niektórymi nowotworami i chorobami, które mogą wystąpić po latach od zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) – zarówno u kobiet, jak i mężczyzn. Podanie szczepienia  we właściwym wieku znacząco zmniejsza ryzyko zachorowania w dorosłości².

Szczepienie HPV u dzieci – dlaczego wiek ma znaczenie? 

Zakażenie wirusem HPV (brodawczaka ludzkiego) to jedna z najczęstszych infekcji przenoszonych drogą płciową na świecie. U większości osób HPV zanika samoistnie. Jednak u osób, u których wirus nie ustąpi, może po latach powodować niektóre nowotwory i choroby.

Do zakażenia może dojść już we wczesnej fazie kontaktów intymnych, często jeszcze przed rozpoczęciem pełnych stosunków seksualnych.

Dlatego tak ważne jest, aby zaszczepić dziecko przeciw HPV odpowiednio wcześnie. Szczepienie przeciw HPV jest najskuteczniejsze zanim nastąpi kontakt z wirusem³.

W jakim wieku szczepić dziecko przeciw HPV?

Szczepienie przeciw HPV można przyjąć od ukończenia 9. roku życia, bez górnej granicy wieku. W Polsce działa Program Bezpłatnych Szczepień przeciw HPV dla dzieci w wieku 9-13 lat. Rodzice często mają wątpliwości, czy już w tak młodym wieku warto rozważać przeciwdziałanie niektórym konsekwencjom zakażenia przenoszonego drogą płciową. Jednak argumenty przemawiające za szczepieniem dzieci przeciw HPV w tym właśnie wieku są silne.

Organizm dziecka w tym wieku reaguje na szczepienie silniejszą odpowiedzią immunologiczną, co przekłada się na skuteczniejszą ochronę⁴.

Co więcej, chłopcy i dziewczynki szczepieni przed ukończeniem 15. roku życia zazwyczaj potrzebują tylko dwóch dawek szczepienia, co zmniejsza stres, oszczędza czas i upraszcza cały proces dla rodziców.

Wczesne szczepienie to świadoma decyzja profilaktyczna, która może pomóc chronić zdrowie dziecka w przyszłości, zanim pojawi się realne ryzyko zakażenia¹.

Po kilkunastu latach obserwacji w krajach, które wcześnie wdrożyły szczepienia populacyjne (m.in. Dania, Szkocja, Anglia) zaobserwowano nawet 90-procentową skuteczność w profilaktyce zaawansowanych zmian przedrakowych raka szyjki macicy. W Szkocji nie odnotowano zachorowań na inwazyjnego raka szyjki macicy u osób zaszczepionych w wieku 12-13 lat².

Przed czym pomaga chronić szczepienie?

Szczepienie przeciw HPV chroni przed niektórymi konsekwencjami zakażenia najgroźniejszymi typami wirusa brodawczaka ludzkiego, które odpowiadają nawet za 90% przypadków raka szyjki macicy³.

Dodatkowo szczepienie zmniejsza ryzyko wystąpienia niektórych nowotworów związanych z HPV, które dotyczą nie tylko kobiet, ale i mężczyzn. 

Wśród chorób wywoływanych przez wirus HPV są m.in.: 

• rak  odbytu,
• rak  pochwy, 
• rak sromu.

Szczepienie pomaga zapobiegać także powstawaniu niektórych trudnych do zwalczenia zmian, takich jak kłykciny kończyste w rejonie narządów płciowych. To realna pomoc w ochronie zdrowia dziecka w przyszłości⁴.

Czy szczepienie przeciw HPV jest obowiązkowe?

Szczepienie przeciw HPV zalicza się do szczepień rekomendowanych, jest bezpłatne i silnie zalecane dla dziewcząt i chłopców w wieku 9-13 lat. Aby skorzystać z Programu Bezpłatnych Szczepień przeciw HPV rodzic lub opiekun musi samodzielnie zgłosić dziecko na szczepienie i dokonać wyboru szczepienia (dostępne są dwa preparaty o różnym zakresie ochrony), ponieważ nie odbywa się ono automatycznie.  W każdej chwili warto poradzić się lekarza bądź pielęgniarki, jeżeli rodzic ma jakiekolwiek wątpliwości.

Kiedy szczepić dziecko przeciw HPV? Dobrym momentem, by porozmawiać z lekarzem o szczepieniu jest bilans 10-latka, a także obowiązkowe szczepienia 13-latka przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi. Oba szczepienia można bezpiecznie wykonać podczas jednej wizyty⁵. 

Ogólnopolski Program bezpłatnych szczepień przeciw HPV – co warto wiedzieć?

W Polsce od 2023 roku działa Program Bezpłatnych Szczepień przeciw HPV dla dzieci, finansowany ze środków publicznych. Szczepienie przeciw HPV pomaga chronić przed niektórymi nowotworami i chorobami wywoływanymi przez wirus HPV, które mogą wystąpić w późniejszym życiu¹.

Kto może skorzystać z bezpłatnego szczepienia?

Program obejmuje dziewczynki i chłopców wieku 9-13 lat (roczniki objęte szczepieniem są aktualizowane co roku). Aby sprawdzić, czy Twoje dziecko kwalifikuje się do bezpłatnego szczepienia, skorzystaj z kalkulatora dostępności szczepień HPV².

Jak zapisać dziecko na szczepienie?

Zaszczepienie dziecka jest możliwe w każdej przychodni podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) lub – w niektórych przypadkach – w szkole, za zgodą rodziców³.

Więcej informacji o procedurze zgłoszenia i różnicach między tymi formami znajdziesz w artykule: Gdzie zaszczepić dziecko przeciw HPV – w szkole czy w przychodni?

Jakie szczepienia są dostępne i ile dawek obejmuje program?

W ramach programu rodzic ma dostępne do wyboru dwa preparaty. Dzieci do ukończenia 14. roku życia otrzymują dwie dawki szczepienia w odstępie 6 miesięcy. Starsze dzieci lub osoby z osłabioną odpornością mogą wymagać trzech dawek według zaleceń lekarza⁴.

A co z dziećmi młodszymi lub starszymi niż 9-13 lat?

Choć szczepienie HPV u dzieci jest rekomendowane przede wszystkim w wieku 9–13 lat, nie oznacza to, że starsze dzieci i nastolatki nie mogą z niego skorzystać. Szczepienie można podać również młodzieży i dorosłym. Na rynku dostępne są dwa preparaty⁶. Jeden z preparatów jest bezpłatny dla dzieci od 9. do 18. roku życia, a dla osób powyżej 18. roku życia obowiązuje 50% refundacja.

Młodsze dzieci (poniżej 9. roku życia) nie są objęte programem szczepień przeciw HPV. 9 lat to najwcześniejszy rekomendowany wiek rozpoczęcia szczepień przeciw HPV. W przypadku młodszego dziecka warto porozmawiać z pediatrą lub lekarzem rodzinnym o tym, kiedy zaplanować szczepienie dziecka i jak się do niego przygotować⁶.

Czy szczepienie przeciw HPV ma uznany profil bezpieczeństwa?

Tak, szczepienia przeciw HPV są szeroko przebadane i monitorowane pod kątem bezpieczeństwa od ponad dwudziestu lat. Potwierdzają to zarówno międzynarodowe organizacje (m.in. WHO – Światowa Organizacja Zdrowia, EMA – Europejska Agencja Leków), jak i polskie instytucje zdrowia publicznego. Na bezpieczeństwo szczepień zwraca również uwagę wspólne stanowisko polskich towarzystw naukowych i konsultantów krajowych w dziedzinie ginekologii onkologicznej, położnictwa i ginekologii, medycyny rodzinnej, pediatrii i onkologii klinicznej^1-2.

Miliony dzieci i młodzieży na całym świecie zostały już zaszczepione przeciw HPV. U większości osób ewentualne objawy po szczepieniu są łagodne i krótkotrwałe (np. ból w miejscu wkłucia, przejściowa gorączka, ból głowy czy zmęczenie). Warto wiedzieć, że u niektórych może zdarzyć się omdlenie związane ze stresem przed ukłuciem, dlatego po szczepieniu zaleca się pozostanie przez około 15 minut w przychodni³. 

W bardzo rzadkich przypadkach może wystąpić reakcja anafilaktyczna. Dlatego szczepienia wykonywane są w miejscu, gdzie personel ma możliwość natychmiastowej pomocy w przypadku reakcji alergicznej⁴.

Dowiedz się więcej o bezpieczeństwie szczepień przeciw HPV w tym artykule.

Korzyści wczesnego szczepienia przeciw HPV

Wczesne szczepienie przeciw HPV – najlepiej między 9. a 13. rokiem życia – to jeden ze sposobów, aby pomóc chronić dziecko przed niektórymi nowotworami związanymi z wirusem HPV. Oprócz wyższej skuteczności i mniejszej liczby dawek, szczepienie w młodym wieku daje rodzicom pewność, że zrobili ważny krok w kierunku zdrowej przyszłości swojego dziecka⁵.

Nie czekaj – porozmawiaj z lekarzem o możliwości zaszczepienia dziecka przeciw HPV. Zapytaj pediatry, czy możesz połączyć szczepienie przeciw HPV z wizytą bilansową lub innym szczepieniem dziecka. Na szczepienie możesz zapisać swoje dziecko w każdej przychodni POZ⁶.

Referencje:

1. CDC. Human Papillomavirus (HPV) Vaccination: What Everyone Should Know. Online: https://www.cdc.gov/hpv/vaccines/?CDC_AAref_Val=https://www.cdc.gov/vaccines/vpd/hpv/public/index.html Zaktualizowano: 20.08.2024. Dostęp: 06.2026.
2. WHO. Question and answers about human papillomasvirus. Second edition. Online: https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/376263/WHO-EURO-2024-5631-49185-73415-eng.pdf?sequence=1 Dostęp: 06.2026.
3. Szczepienia.info Rozszerzenie uprawnień wiekowych do bezpłatnych szczepień przeciw HPV od 1 września. Online: https://szczepienia.pzh.gov.pl/rozszerzenie-uprawnien-wiekowych-do-bezplatnych-szczepien-przeciw-hpv-od-1-wrzesnia/ Dostęp: 06.2026. 
4. Szczepienie, które chroni przed rakiem. Online: https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/szczepienie-ktore-chroni-przed-rakiem Dostęp: 06.2026. 
5. Bidziński M, Jackowska T, Krzakowski M, Mastalerz-Migas A, Nowakowski A, Peregud-Pogorzelski J, Rutkowski P, Sawicki W, Sieroszewski P, Wender-Ożegowska E, Wysocki J. Stanowisko Towarzystw naukowych i Konsultantów krajowych w sprawie realizacji szczepień ochronnych przeciwko ludzkiemu wirusowi brodawczaka. Przegląd Pediatryczny 2024; 53(3):57-63.
6. Medycyna Praktyczna. Szczepionka przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV). Opis profesjonalny. Online: https://www.mp.pl/pacjent/leki/subst.html?id=4545 Dostęp: 06.2026.
7. Portal GOV.PL. Szczepienia dla dzieci i nastolatków przeciwko HPV (pomiędzy 9 a 14 rokiem życia). Online: https://www.gov.pl/web/wsse-wroclaw/szczepienia-dla-nastolatkow-przeciwko-hpv Dostęp: 06.2026.
8. Portal GOV.PL. Pytania i odpowiedzi. Online: https://www.gov.pl/web/zdrowie/pytania-i-odpowiedzi2 Dostęp: 06.2026.
9. Portal GOV.PL Ministerstwo Zdrowia. Szczepienia przeciw HPV. Online: https://www.gov.pl/web/zdrowie/hpv Dostęp: 06.2026.
10. Portal szczepienia.info. Przewodnik po szczepieniach przeciw HPV dla rodziców nastolatków.Online: https://szczepienia.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2025/03/9.1-Przewodnik-po-szczepieniach-przeciw-HPV-dla-rodzicow-nastolatkow-wydane-2.pdf Dostęp: 06.2026.
11. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 31.10.2025 w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2026. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia. Online: https://dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2025/85/akt.pdf Dostęp: 06.2026.