Mam HPV – co z seksem?

Wirus HPV może być obecny w organizmie przez długi czas, nie powodując bólu, świądu ani widocznych zmian. Co prawda większość zakażeń HPV ustępuje samoistnie, ale u niektórych osób mogą przejść w postać przewlekłą, co w przyszłości może skutkować rozwojem nowotworów oraz innych chorób HPV-zależnych¹. Dlatego informacja o zakażeniu często rodzi praktyczne pytania – czy można nadal współżyć? Czy trzeba powiedzieć o tym partnerowi? Czy prezerwatywa wystarczy, aby go ochronić?

Mam HPV, więc czy… mogę dalej współżyć?

Rozpoznanie zakażenia HPV nie oznacza konieczności całkowitej rezygnacji ze współżycia². Jeśli nie ma brodawek płciowych (kłykcin kończystych), niepokojących objawów jak ból i krwawienia z nieznanej przyczyny, świeżo leczonych zmian ani zaleceń lekarza do czasowej abstynencji seksualnej – seks zwykle jest możliwy, ale powinien odbywać się z większą ostrożnością.

Współżycie warto omówić z lekarzem szczególnie wtedy, gdy zakażeniu HPV towarzyszą:

• nieprawidłowa cytologia,
• dodatni wynik testu na typy wysokiego ryzyka,
• zmiany widoczne w kolposkopii, a także krwawienia związane z badaniem,
• planowane leczenie szyjki macicy, sromu, pochwy, lub odbytu.

W takich sytuacjach decyzja o aktywności seksualnej zależy nie tylko od samego wyniku HPV, ale też od rodzaju zmian, sposobu leczenia i procesu gojenia^3-7.

Jak chronić partnera lub partnerkę po rozpoznaniu wirusa HPV?

Praktycznym sposobem zmniejszania ryzyka transmisji jest konsekwentne stosowanie prezerwatyw¹. Nie jest to metoda całkowicie chroniąca, ale jej znaczenie jest dobrze udokumentowane. W badaniu Winer i wsp.*, opublikowanym w The New England Journal of Medicine, wykazano, że regularne stosowanie prezerwatyw przez partnerów młodych kobiet wiązało się z mniejszym ryzykiem zakażenia HPV szyjki macicy oraz okolic sromu i pochwy. To ważne, ponieważ prezerwatywa nie eliminuje kontaktu skóry ze skórą, ale ogranicza powierzchnię ekspozycji i może zmniejszać ilość kontaktu z zakażonym nabłonkiem⁸.

W kontekście dalszej profilaktyki partnera lub partnerki warto odróżnić szczepienie przeciw HPV od postępowania po rozpoznaniu zakażenia: szczepienie nie leczy istniejącego zakażenia i nie usuwa wirusa z organizmu, lecz może pomóc chronić przed niektórymi konsekwencjami przyszłych zakażeńtypami HPV, z którymi dana osoba nie miała jeszcze kontaktu^9,10.

Kiedy wstrzymać się od seksu, a kiedy wystarczy większa ostrożność?

Współżycia należy unikać przy aktywnych zmianach⁷. Jeśli występują brodawki płciowe, nadżerki, świeże ranki po leczeniu, krwawienie, ból lub objawy sugerujące inną infekcję, seks warto odłożyć do czasu konsultacji lekarskiej i zakończenia leczenia. Nie wiadomo też dokładnie, jak długo po zniknięciu brodawek dana osoba może jeszcze przekazywać HPV, dlatego po leczeniu nadal potrzebna jest ostrożność¹¹.

Przerwa jest wskazana także w trakcie leczenia brodawek płciowych. Ma to znaczenie nie tylko dla ograniczenia transmisji wirusa, ale też dla gojenia leczonej skóry lub błony śluzowej⁷.

Wstrzemięźliwość seksualna jest potrzebna po niektórych procedurach diagnostycznych i leczniczych szyjki macicy. Po biopsji lub zabiegu LLETZ/LEEP należy unikać seksu penetracyjnego przez czas wskazany przez lekarza. NHS podaje, że po LLETZ pacjentka może otrzymać zalecenie unikania seksu przez 4 tygodnie, a Cleveland Clinic wskazuje co najmniej 4 tygodnie przerwy po LEEP (dotyczy to również wkładania tamponów, zabawek erotycznych itp. do pochwy)^3,6.

Najważniejsze informacje zebraliśmy w tabeli.

Tabela. Współżycie przy HPV – ostrożność czy czasowa przerwa?^2,3,7,10,12

Sytuacja kliniczna	Zalecane postępowanie	Uzasadnienie
HPV wykryty bez objawów i bez aktywnych zmian	współżycie możliwe przy zachowaniu ostrożności, np. stosowanie prezerwatyw	sam dodatni wynik nie jest równoznaczny z przeciwwskazaniem do seksu
aktywne brodawki płciowe, krwawienie, ból lub nadżerki	czasowa abstynencja seksualna	większe ryzyko transmisji, podrażnienia i nadkażenia zmian
leczenie zmian HPV lub okres po biopsji/zabiegu	powrót do współżycia po wygojeniu i zgodnie z zaleceniem lekarza	konieczna regeneracja nabłonka i ograniczenie ryzyka krwawienia
brak szczepienia u partnera/partnerki	konsultacja w sprawie szczepienia przeciw HPV	szczepienie może zmniejszać ryzyko wystąpienia niektórych zmian w przypadkuzakażenia typami HPV, z którymi nie było kontaktu

HPV w związku – mniej obwiniania, więcej wiedzy i profilaktyki

Wirus HPV zasiedla komórki skóry i błon śluzowych. Do zakażenia może dojść nie tylko podczas stosunku waginalnego lub analnego, ale także w czasie seksu oralnego, dotykania narządów płciowych oraz wspólnego używania akcesoriów seksualnych, jeśli nie są odpowiednio zabezpieczone lub czyszczone między użyciem. Możliwe, że wiele osób przeszło zakażenie, zupełnie o tym nie wiedząc¹.

Dodatni wynik HPV w stałym związku nie powinien być zatem traktowany jako dowód zdrady. Wirus może przez długi czas nie dawać objawów, a jego wykrycie po miesiącach lub latach od zakażenia jest możliwe¹⁰. CDC podkreśla, że objawy HPV mogą pojawić się wiele lat po kontakcie z osobą zakażoną, co utrudnia ustalenie, kiedy doszło do transmisji¹³. Podobnie NCI wskazuje, że po latach ujemnych wyników,wirus HPV może ponownie stać się wykrywalny, co nie musi oznaczać nowej infekcji¹⁴.

W praktyce oznacza to, że rozmowa z partnerem lub partnerką powinna dotyczyć nie szukania winy, ale dalszego postępowania – zabezpieczenia podczas współżycia, obserwacji ewentualnych zmian, kontroli lekarskiej i badań przesiewowych.

*opis badania Winer i wsp.: Prospektywne badanie kohortowe obejmujące 82 studentki w wieku 18–22 lat, które rozpoczęły współżycie z partnerem płci męskiej w trakcie badania lub w ciągu 2 tygodni przed włączeniem. Uczestniczki co 2 tygodnie prowadziły elektroniczne dzienniczki zachowań seksualnych, a co 4 miesiące wykonywano badanie ginekologiczne, pobranie próbek szyjkowych i sromowo-pochwowych do oznaczenia DNA HPV oraz badanie cytologiczne. Oceniano związek między częstością stosowania prezerwatyw przez partnerów w okresie 8 miesięcy przed testem a ryzykiem nowego zakażenia HPV. Średni czas obserwacji wyniósł 33,9 miesiąca.

Skróty:

LLETZ – (ang.  LargeLoopExcision of the Transformation Zone) wycięcie strefy transformacji szyjki macicy dużą pętlą elektryczną

LEEP – (ang. LoopElectrosurgicalExcisionProcedure) wycięcie zmian szyjki macicy pętlą elektryczną.

NHS – (ang.NationalHealth Service) brytyjska publiczna ochrona zdrowia

Bibliografia:

1. Małecka I, Stryczyńska-Kazubska J, Talarek E. Human Papilloma Virus. Przewodnik po szczepieniach przeciw HPV dla pracowników ochrony zdrowia. Wydanie 2, Warszawa 2024, online: https://szczepienia.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2025/03/8.1- Przewodnik-po-szczepieniach-przeciw-HPV-dla-pracownikow-medycznych-2024.pdf (Data dostępu: 08.2026).
2. Betts K, Let’s talk about HPV: 6 common questions answered. Cancer Research UK, 16.06.2021, online: https://news.cancerresearchuk.org/2021/06/16/lets-talk-about-hpv-6-common-questions-answered/ (Data publikacji: 07.2021, data dostępu: 08.2026).
3. National Health Service (NHS), Colposcopy. What happens on the day. https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/colposcopy/what-happens/ (Data publikacji: 05.2025, data dostępu: 08.2026).
4. Centers for Disease Control and Prevention, HPV-Associated Cancers and Precancers https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/hpv-cancer.htm (Data publikacji: 07.2021, data dostępu: 08.2026).
5. NHS, Getting ready, Colposcopy https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/colposcopy/getting-ready/ (Data dostępu: 05.2025, data publikacji: 08.2026).
6. Cleveland Clinic, LEEP: Procedure, Purpose, Side Effects & Recovery https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/4711-loop-electrosurgical-excision-procedure-leep (Data publikacji: 05.2025, data dostępu: 08.2026).
7. NHS, Genital warts. https://www.nhs.uk/conditions/genital-warts/?sub_id=undefined (Data publikacji: 07.2026, data dostępu: 08.2026).
8. Winer RL, Hughes JP, Feng Q, et al. Condom Use and the Risk of Genital Human Papillomavirus Infection in Young Women. New England Journal of Medicine 2006, 354: 2645–2654, online: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16790697/ (Data dostępu: 08.2026).
9. Nowakowski A, Jach R, Szenborn L, Bidziński M, Jackowska T, Kotarski J, et al. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego, Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej, Polskiego Towarzystwa Ginekologii Onkologicznej, Polskiego Towarzystwa Wakcynologii oraz Polskiego Towarzystwa Kolposkopii i Patofizjologii Szyjki Macicy w zakresie szczepień profilaktycznych przeciwko zakażeniom wirusami brodawczaka ludzkiego w Polsce. Ginekologia i Perinatologia Praktyczna. 2022;7(2):81–91.
10. Questions and answers about human papillomavirus. Second edition. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe; 2024. Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.
11. Gilson R, Nugent D, Werner RN, Ballesteros J, Ross, J. 2019 IUSTI-Europe guideline for the management of anogenital warts. J Eur Acad Dermatol Venereol 2020; 34: 1644-1653. https://doi.org/10.1111/jdv.16522
12. Anogenital Warts, Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021, CDC https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/anogenital-warts.htm (Data publikacji: 07.2021, data dostępu: 08.2026).
13. Centers for Disease Control and Prevention, About Genital HPV Infection. https://www.cdc.gov/sti/about/about-genital-hpv-infection.html (Data publikacji: 01.2025, data dostępu: 08.2026).
14. National Cancer Institute, HPV and Pap Test Results: Next Steps after an Abnormal Test, online: https://www.cancer.gov/types/cervical/screening/abnormal-hpv-pap-test-results (Data publikacji: 06.2024, data dostępu: 08.2026).