Konizacja szyjki macicy –czym jest i jak przebiega zabieg?

Nieprawidłowy wynik cytologii często wywołuje niepokój i wiele pytań. Co dalej? Czy to już rak? Jakie badania trzeba wykonać? Jednym z kluczowych etapów diagnostyki i leczenia jest konizacja szyjki macicy – zabieg, który pozwala nie tylko potwierdzić rozpoznanie, ale też usunąć zmiany przednowotworowe zanim przekształcą się w nowotwór¹. Jak wygląda konizacja? Czy boli? I czy po tym zabiegu można zajść w ciążę?

Czym jest konizacja szyjki macicy?

Konizacja szyjki macicy to zabieg chirurgiczny polegający na wycięciu fragmentu tkanki szyjki macicy w kształcie stożka. Nazwa pochodzi od tej charakterystycznej formy (z łac. conus – stożek) – wycinany fragment przypomina stożek z wierzchołkiem skierowanym w stronę kanału szyjki macicy.

Co istotne, konizacja pełni podwójną rolę. Z jednej strony jest to badanie diagnostyczne – wyciętą tkankę wysyła się do laboratorium, gdzie ocenia się jej budowę pod mikroskopem. Z drugiej strony jest to zabieg leczniczy – w większości przypadków usunięcie zmian przednowotworowych kończy proces chorobowy i pacjentka nie wymaga dalszego leczenia.

Konizacja jest wykonywana, gdy inne badania – cytologia, kolposkopia z biopsją – potwierdzają obecność zmian przednowotworowych w obrębie szyjki macicy. Zabieg pozwala lekarzom dokładnie określić stopień zaawansowania zmian oraz ocenić, czy zostały całkowicie usunięte¹.

Kiedy konizacja szyjki macicy jest konieczna?

Nie każdy nieprawidłowy wynik cytologii oznacza konieczność wykonania konizacji. Zabieg jest zalecany w ściśle określonych sytuacjach klinicznych, gdy istnieje podejrzenie poważnych zmian w obrębie szyjki macicy.

Do najczęstszych wskazań należą:

• zmiany śródnabłonkowe dużego stopnia szyjki macicy (CIN 2 i CIN 3, czyli HSIL) – wskazujące na zaawansowane zmiany przednowotworowe,

• podejrzenie wczesnego stadium raka szyjki macicy – konizacja pozwala na pobranie większego fragmentu tkanki do szczegółowej oceny,

• zmiany w kanale szyjki macicy – gdy nieprawidłowości znajdują się w części szyjki trudno dostępnej podczas standardowej biopsji,

• zmiany gruczołowe szyjki macicy (AIS) – rzadszy typ zmian, który wymaga dokładnej diagnostyki.

Decyzję o konizacji zawsze podejmuje lekarz ginekolog na podstawie pełnego obrazu klinicznego – wyników cytologii, kolposkopii, ewentualnej biopsji oraz indywidualnej sytuacji pacjentki².

Konizacja szyjki macicy – rodzaje

Konizację szyjki macicy można wykonać na kilka sposobów, różniących się techniką i wykorzystywanym sprzętem medycznym. Wybór metody zależy od rozległości zmian, doświadczenia lekarza oraz możliwości technicznych placówki.

Konizacja chirurgiczna (z użyciem skalpela)

To klasyczna metoda, w której fragment tkanki szyjki macicy wycina się za pomocą skalpela. Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu ogólnym. Konizacja chirurgiczna pozwala na bardzo precyzyjne wycięcie tkanki i uzyskanie materiału o najwyższej jakości do badania histopatologicznego – brzegi tkanki nie są uszkodzone termicznie, co ułatwia ocenę pod mikroskopem.

Wady tej metody to większe ryzyko krwawienia podczas i po zabiegu oraz dłuższy czas gojenia. Z tego powodu konizacja chirurgiczna jest obecnie rzadziej stosowana, chyba że wymaga tego szczególna sytuacja kliniczna³.

Konizacja LEEP

LEEP to obecnie najczęściej stosowana metoda konizacji. Skrót LEEP pochodzi od angielskiego określenia Loop Electrosurgical Excision Procedure. Zabieg polega na wycięciu tkanki szyjki macicy za pomocą cienkiej metalowej pętli, przez którą przepływa prąd elektryczny o wysokiej częstotliwości.

Zaletą konizacji LEEP jest szybkość – zabieg trwa zazwyczaj 15–20 minut i może być wykonany w znieczuleniu miejscowym w warunkach ambulatoryjnych. Prąd elektryczny jednocześnie tnie tkankę i koaguluje naczynia krwionośne, co znacznie zmniejsza ryzyko krwawienia. Dodatkowo czas rekonwalescencji jest krótszy niż po konizacji chirurgicznej.

Wadą metody jest niewielkie uszkodzenie termiczne brzegów wyciętej tkanki, co czasem może utrudniać ocenę histopatologiczną – dlatego ważne jest, by zabieg wykonywał doświadczony specjalista⁴.

Konizacja laserowa

Konizacja laserowa polega na wykorzystaniu wiązki lasera do precyzyjnego wycięcia fragmentu tkanki szyjki macicy.Metoda ta jest mniej popularna w Polsce ze względu na wyższe koszty sprzętu oraz konieczność specjalistycznego przeszkolenia personelu⁵.

Jak przebiega zabieg konizacji szyjki macicy?

Procedura konizacji jest stosunkowo krótka i zazwyczaj nie wymaga długiego pobytu w szpitalu. Przebieg zabiegu wygląda następująco:

Przygotowanie do zabiegu

Przed konizacją chirurgiczną pacjentka powinna być na czczo – zazwyczaj nie można jeść ani pić przez 6 do 8 godzin przed zabiegiem, zwłaszcza jeśli planowane jest znieczulenie ogólne.

Jeśli pacjentka przyjmuje leki, lekarz z wyprzedzeniem informuje czy wymagają one odstawienia (szczególnie dotyczy to leków przeciwzakrzepowych),oraz czy konieczne są dodatkowe badania przedoperacyjne.

Warto również powstrzymać się od stosunków płciowych przez 2–3 dni przed zabiegiem⁶.

Podczas zabiegu

Pacjentka znajduje się w pozycji ginekologicznej, podobnie jak podczas standardowego badania. Lekarz wprowadza wziernik i wykonuje wybarwienie nabłonka szyjki macicy (dokładnie tak samo jak w czasie kolposkopii), aby uwidocznić zmiany.

Następnie – w zależności od rodzaju konizacji – podaje się znieczulenie miejscowe (najczęściej w przypadku LEEP) lub stosuje znieczulenie ogólne (przy konizacji chirurgicznej).

Lekarz wycina fragment tkanki szyjki macicy w kształcie stożka, obejmując obszar, w którym wykryto nieprawidłowe zmiany. Ranę się koaguluje (czyli tamuje krwawienie) lub – w przypadku konizacji chirurgicznej – zszywa.

Cały zabieg trwa od 15 do 30 minut. Wycięta tkanka trafia do laboratorium, gdzie poddawana jest badaniu histopatologicznemu⁶.

Po zabiegu

W przypadku konizacji LEEP, wykonywanej w znieczuleniu miejscowym, pacjentka może opuścić placówkę medyczną tego samego dnia, po kilku godzinach obserwacji. Jeśli zastosowano znieczulenie ogólne, pobyt w szpitalu trwa zazwyczaj 1–2 dni⁶.

Konizacja szyjki macicy – rekonwalescencja

Gojenie po konizacji szyjki macicy to proces wymagający czasu i odpowiedniej opieki. Większość pacjentek wraca do pełnej sprawności w ciągu 1–2 tygodni⁶.

Czego można się spodziewać po zabiegu?

Po zabiegu konizacji normalne jest występowanie krwawych lub brązowych upławów, które mogą utrzymywać się przez 4-6 tygodni. Mogą też pojawić się niewielkie skurcze w podbrzuszu, przypominające dyskomfort podczas miesiączki – można je łagodzić standardowymi lekami przeciwbólowymi^6,7.

Jak dbać o siebie po konizacji?

Aby gojenie po zabiegu przebiegało prawidłowo, warto przestrzegać kilku zasad:

• powstrzymać się od stosunków płciowych przez co najmniej 4–6 tygodni,
• nie używać tamponów przez co najmniej 4 tygodnie – zaleca się stosowanie podpasek,
• unikać kąpieli w wannie, basenach i saunach – lepiej korzystać z prysznica,
• nie podnosić ciężkich przedmiotów,
• ograniczyć intensywny wysiłek fizyczny^6,7.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Choć większość pacjentek nie doświadcza poważnych powikłań po zabiegu konizacji, istnieją sytuacje, w których należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem:

• obfite krwawienie – jeśli konieczna jest zmiana podpaski częściej niż raz na godzinę,
• gorączka powyżej 38°C,
• silny ból brzucha, który nie ustępuje po lekach,
• nieprzyjemny zapach upławów,
• trudności z oddawaniem moczu^6,7.

Konizacja szyjki macicy a ciąża

Jedno z najczęstszych pytań pacjentek brzmi: czy po konizacji mogę zajść w ciążę i czy zabieg wpływa na jej przebieg?

Konizacja szyjki macicy zazwyczaj nie wpływa na płodność. Większość kobiet, u których wykonano ten zabieg, zachowuje możliwość naturalnego zajścia w ciążę.

Istnieje jednak niewielkie ryzyko wystąpienia powikłań w czasie ciąży:

• nieznacznie zwiększone ryzyko porodu przedwczesnego – ponieważ po zabiegu szyjka macicy może być krótsza i słabsza,
• niewydolność cieśniowo-szyjkowa – w rzadkich przypadkach konieczne może być założenie szwu na szyjkę macicy w czasie ciąży.

Dlatego tak ważne jest, aby planować ciążę nie wcześniej niż 6–12 miesięcy po zabiegu, co pozwala na pełną regenerację tkanek.

Należy poinformować lekarza prowadzącego ciążę o przebytej konizacji już przy pierwszej wizycie, a także regularnie wykonywać badania ultrasonograficzne długości szyjki macicy w czasie ciąży. Dzięki temu można wcześnie wykryć ewentualne nieprawidłowości i odpowiednio zareagować^8-12.

Konizacja szyjki macicy – co dalej?

O dalszym postępowaniu po zabiegu konizacji decyduje wynik badania histopatologicznego.

Jeśli zmiany zostały całkowicie usunięte (wolne marginesy cięcia)

W takiej sytuacji proces chorobowy uznaje się za zakończony, a pacjentka powinna pozostawać pod regularną kontrolą:

• test na obecność wirusa HPV (często łączony z cytologią płynną) oraz – w razie potrzeby – kolposkopia po 6 miesiącach,
• kolejne badania kontrolne co 12 miesięcy przez pierwsze 3 lata,
• następnie standardowe badania przesiewowe, czyli test na HPV co 3 lata.

Warto rozważyć szczepienie przeciw HPV u pacjentek planujących konizację lub poddanych już temu zabiegowi. Może to pomóc zmniejszyć ryzyko nawrotu choroby oraz pomaga chronić przed niektórymi konsekwencjami ponownego zakażenia HPV. Szczepienie jest działaniem profilaktycznym, nie ma natomiast działania leczniczego, a korzyści związane są możliwością kontaktu z wirusem w przyszłości^1-2,13-15.

Jeśli w wyniku histopatologicznym stwierdzono zajęte marginesy

Oznacza to, że zmiany sięgały brzegów wyciętej tkanki i mogą nadal być obecne w szyjce macicy. W takiej sytuacji lekarz może zdecydować oponownej ocenie kolposkopowej, powtórnej konizacji lub innym leczeniu, w zależności od obrazu klinicznego¹.

Jeśli histopatologia wykazała obecność raka inwazyjnego

Pacjentka jest kierowana do ośrodka onkologicznego w celu oceny stopnia zaawansowania choroby i wdrożenia odpowiedniego leczenia – może ono obejmować operację, radioterapię lub chemioterapię¹⁶.

Powtórna konizacja szyjki macicy

W niektórych sytuacjach konizacja musi zostać powtórzona. Dzieje się tak, gdy:

• w badaniu histopatologicznym stwierdzono zajęte chorobą marginesy cięcia,
• w badaniach kontrolnych (teście na HPV, cytologii lub kolposkopii) pojawiły się niepokojące zmiany,
• doszło do nawrotu zmian przednowotworowych mimo wcześniejszego leczenia.

Powtórna konizacja szyjki macicy jest bezpieczna, choć wiąże się z nieco większym ryzykiem powikłań, takich jak zwężenie kanału szyjki macicy czy większe osłabienie struktury szyjki. Z tego powodu decyzję o powtórnym zabiegu lekarz podejmuje po dokładnej analizie korzyści i ryzyka^2,14,17.

Ile kosztuje konizacja szyjki macicy?

Koszt konizacji szyjki macicy w prywatnych placówkach wynosi zazwyczaj od 2000 do 5000 zł, w zależności od kilku czynników:

• metoda konizacji – LEEP jest zazwyczaj tańsza niż konizacja chirurgiczna,
• rodzaj znieczulenia – znieczulenie ogólne wiąże się z wyższymi kosztami,
• lokalizacja placówki – ceny w dużych miastach bywają wyższe,
• zakres badań przedoperacyjnych uwzględnionych w cenie zabiegu.

Konizacja szyjki macicy na NFZ

Konizacja szyjki macicy na NFZ jest możliwa u pacjentek ze wskazaniami medycznymi potwierdzonymi przez lekarza ginekologa.W takich przypadkach zabieg jest refundowany, co oznacza, że pacjentka nie ponosi kosztów.

Aby wykonać konizację w ramach NFZ, wymagane są:

• skierowanie od ginekologa,
• wyniki wcześniejszych badań – cytologii, kolposkopii, ewentualnie biopsji

Czas oczekiwania na zabieg w publicznych placówkach może wynosić od kilku tygodni do kilku miesięcy, w zależności od regionu i obłożenia szpitali. W nagłych przypadkach, np. przy podejrzeniu raka inwazyjnego, pacjentka może być przyjęta w trybie pilnym.

Konizacja szyjki macicy – opinie pacjentek

Wiele kobiet obawia się konizacji, jednak większość z nich po zabiegu podkreśla, że był on mniej bolesny niż się spodziewały. Dyskomfort po zabiegu jest zazwyczaj niewielki, a korzyści – możliwość wczesnego wykrycia i usunięcia zmian przednowotworowych – przeważają nad przejściowymi niedogodnościami*.

Kluczowe znaczenie ma dobra komunikacja z lekarzem prowadzącym, który dokładnie wyjaśni, czego można się spodziewać na każdym etapie leczenia.

*Opinia wynikająca z doświadczenia i praktyki lekarskiej autora artykułu.

Profilaktyka – szczepienie przeciw HPV

Konieczność wykonania zabiegu konizacji wynika najczęściej z przetrwałego zakażenia wysokoonkogennymi typami wirusa HPV. Wirus brodawczaka ludzkiego odpowiada za większość przypadków zmian przednowotworowych i raka szyjki macicy.

Dlatego tak ważna jest profilaktyka pierwotna –szczepienia przeciw HPV, które mogą pomóc chronić przed niektórymi skutkami zakażenia najbardziej onkogennymi typami wirusa. Szczepienie można rozważyć także u kobiet, które przeszły już leczenie zmian przednowotworowych, aby zmniejszyć ryzyko niektórych konsekwencji ponownego zakażenia innymi typami HPV. Decyzję o szczepieniu należy skonsultować z lekarzem prowadzącym^18,19.

Więcej informacji na temat szczepień przeciw HPV można znaleźć na stronie hpv.pl.

FAQ

1. Co to jest konizacja szyjki macicy?

Konizacja szyjki macicy to zabieg polegający na wycięciu fragmentu tkanki szyjki macicy w kształcie stożka. Ma on charakter diagnostyczny i leczniczy – pozwala ocenić zmiany pod mikroskopem oraz usunąć zmiany przednowotworowe.

2. Kiedy wykonuje się konizację szyjki macicy?

Konizację wykonuje się, gdy badania takie jak cytologia lub kolposkopia wskazują na obecność niektórych zaawansowanych zmian przednowotworowych, a także w przypadku podejrzenia wczesnego stadium raka szyjki macicy.

3. Czy konizacja szyjki macicy boli?

Zabieg konizacji przeprowadzany jest w znieczuleniu, dlatego nie jest bolesny. Po jego wykonaniu może wystąpić dyskomfort lub skurcze w podbrzuszu, podobne do bólu miesiączkowego.

4. Jak długo trwa rekonwalescencja po konizacji szyjki macicy?

Rekonwalescencja po konizacji trwa zazwyczaj około 4–6 tygodni. W tym czasie mogą występować krwawienia lub upławy oraz dolegliwości bólowe. W okresie rekonwalescencji zaleca się powstrzymanie od stosunków płciowych, nieużywanie tamponów, unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz kąpieli w wannie czy basenie.

5. Czy po konizacji można zajść w ciążę?

Tak. Konizacja szyjki macicy zazwyczaj nie wpływa na płodność, a większość kobiet zachowuje możliwość naturalnego zajścia w ciążę.

6. Jakie są możliwe powikłania po konizacji szyjki macicy?

Powikłania po konizacji występują rzadko, ale mogą obejmować krwawienie, infekcję, zwężenie kanału szyjki macicy lub jej osłabienie. Niepokojące objawy, które wymagają kontaktu z lekarzem, to m.in. obfite krwawienie (wymagające zmiany podpaski częściej niż raz na godzinę), gorączka powyżej 38°C, silny ból brzucha, nieprzyjemny zapach upławów lub trudności z oddawaniem moczu.

7. Ile kosztuje konizacja szyjki macicy?

Koszt zabiegu konizacji w prywatnych placówkach wynosi zazwyczaj od 2000 do 5000 zł, w zależności od metody, rodzaju znieczulenia oraz zakresu badań.

8. Czy konizacja szyjki macicy jest refundowana przez NFZ?

Tak. Zabieg konizacji może być wykonany w ramach NFZ u pacjentek ze wskazaniami medycznymi potwierdzonymi przez lekarza ginekologa.

Autor artykułu – specjalista położnictwa i ginekologii: dr n. med. Wojciech Homola

Bibliografia

1. WHO guideline for screening and treatment of cervical pre-cancer lesions for cervical cancer prevention, second edition. Geneva: World Health Organization; 2021. Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.

2. Cheung, Li C, et al. 2019 ASCCP Risk-Based Management Consensus Guidelines: Methods for Risk Estimation, Recommended Management, and Validation. Journal of lower genital tract disease 2020; 24(2): 90-101. doi:10.1097/LGT.0000000000000528

3. Kyrgiou M, Athanasiou A, Paraskevaidi M, et al. Adverse obstetric outcomes after local treatment for cervical preinvasive and early invasive disease according to cone depth: systematic review and meta-analysis, BMJ. 2016, 354, i3633.

4. Prendiville W, Cullimore J, Norman S. Large loop excision of the transformation zone (LLETZ). A new method of management for women with cervical intraepithelial neoplasia, Br J Obstet Gynaecol. 1989, 96(9):1054-1060.

5. Martin-Hirsch PPL, Paraskevaidis E, Bryant A, Dickinson HO. Surgery for cervical intraepithelial neoplasia. Cochrane Database of Systematic Reviews 2013, Issue 12. Art. No.: CD001318. DOI: 10.1002/14651858.CD001318.pub3.

6. Cervical biopsy (cone biopsy). Cancer Research UK. https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/tests-and-scans/cone-biopsy (Data publikacji: 09.2023, data dostępu: 05.2026).

7. National Health Service (NHS), Colposcopy. What happens on the day. https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/colposcopy/what-happens/(Data publikacji: 05.2025, data dostępu: 05.2026).

8. Bruinsma FJ, Quinn MA.The risk of preterm birth following treatment for precancerous changes in the cervix: a systematic review and meta-analysis, BJOG. 2011, 118(9):1031-1041.

9. Conner SN, Frey HA, Cahill AG, et al. Loop electrosurgical excision procedure and risk of preterm birth: a systematic review and meta-analysis, Obstet Gynecol. 2014, 123(4):752-761.

10. Cruickshank ME, et al. Fertility and pregnancy outcome following large loop excision of the cervical transformation zone. British journal of obstetrics and gynaecology 1995; 102(6): 467-70. doi:10.1111/j.1471-0528.1995.tb11319.x

11. Crane JM, et al. Transvaginal ultrasonography in the prediction of preterm birth after treatment for cervical intraepithelial neoplasia. Obstet Gynecol 2006; 107(1):37-44.:doi:10.1097/01.AOG.0000192169.44775.76

12. Zhang X, Tong J, Ma X, et al. Evaluation of cervical length and optimal timing for pregnancy after cervical conization in patients with cervical intraepithelial neoplasia: A retrospective study. Medicine. 2020; 4; 99(49):e23411. 10.1097/MD.0000000000023411.

13. After your treatment for abnormal cervical cells. Cancer Research UK. https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/cervical-cancer/abnormal-cervical-cells/after-treatment (Data publikacji: 10.2023, data dostępu: 05.2026).

14. Łucyszyn A, Nowakowski A, Bidziński M, et al. Algorytmy badań przesiewowych oraz postępowania w przypadku wyników nieprawidłowych w ramach Programu Profilaktyki Raka Szyjki Macicy refundowanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia — edycja po wprowadzeniu diagnostyki wirusa brodawczaka ludzkiego wysokiego ryzyka. Zalecenia Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników. Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2024;9:124-32.

15. Nowakowski A, et al. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego, Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej, Polskiego Towarzystwa Ginekologii Onkologicznej, Polskiego Towarzystwa Wakcynologii oraz Polskiego Towarzystwa Kolposkopii i Patofizjologii Szyjki Macicy w zakresie szczepień profilaktycznych przeciwko zakażeniom wirusami brodawczaka ludzkiego w Polsce. Lekarz POZ 2022; 8(3).

16. National Health Service (NHS). Treatment for cervical cancer. https://www.nhs.uk/conditions/cervical-cancer/treatment/(Data publikacji: 09.2024, data dostępu: 05.2026).

17. Kocken M, Helmerhorst TJ, Berkhof J, et al. Risk of recurrent high-grade cervical intraepithelial neoplasia after successful treatment: a long-term multi-cohort study. The Lancet. Oncology 2011; 12(5): 441-50. doi:10.1016/S1470-2045(11)70078-X

18. Małecka I, Stryczyńska-Kazubska J, Talarek E. Human Papilloma Virus. Przewodnik po szczepieniach przeciw HPV dla pracowników ochrony zdrowia. Wydanie 2, online: https://szczepienia.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2025/03/8.1-Przewodnik-po-szczepieniach-przeciw-HPV-dla-pracownikow-medycznych-2024.pdf (data dostępu: 05.2026).

19. King LM, et al. Clinical and Public Health Considerations for HPV Vaccination in Midadulthood: A Narrative Review. Open forum infectious diseases 2023; 10(1); ofad004. 11 Jan.doi:10.1093/ofid/ofad004